BRAZILIË RECIFE - NATAL - Selfdrive Rondreis

Brazilië is het grootste land van Zuid-Amerika en qua omvang het vijfde land van de wereld. Met een oppervlakte van ruim 8,5 miljoen km² is het 203 keer zo groot als Nederland en 278 zo groot als België. Er wonen bijna 200 miljoen Brazilianen, de bevolkingsgroei bedraagt momenteel nog maar 1,1 procent per jaar. Bijna de helft van de bevolking is jonger dan twintig jaar, zevenentwintig procent is zelfs onder de tien jaar. De bevolking is ongelijk verdeeld over het land. Ruim tweederde van de Brazilianen woont in de grote steden langs de Atlantische kust. In de afgelopen eeuw is het land veranderd van een overwegend agrarische in een stedelijke samenleving. En nog steeds trekken Brazilianen massaal van het platteland naar de steden. De sloppenwijken van de steden blijven daardoor groeien en vormen een van de grote problemen van het moderne Brazilië. Het land kent het hoogste percentage straatkinderen ter wereld, de zogenaamde abandonados. Er zijn drie in elkaar overlopende categorieën van straatkinderen. Kinderen die in de favelas (krottenwijken) aan de rand van de stad wonen, maar in het centrum klusjes opknappen, schoenen poetsen, kranten of andere dingen verkopen; kinderen die wel thuis wonen, maar in bendes de wijken onveilig maken door te stelen en straatkinderen die op straat leven en wonen, die via stelen, hoereren en lijm snuiven overleven. In de favelas zitten leiders van de georganiseerde misdaad. Hun wil is wet. Werkt een kind mee, dan word het door hen beschermd, werkt een kind tegen, dan is zijn laatste uur geslagen. Kinderen worden door hen als boodschappers of hulpjes bij diefstallen gebruikt. Het is vrijwel onmogelijk om dat te ontwijken omdat ze allemaal in dezelfde wijk wonen. Is een kind eenmaal bevorderd tot boodschapper, dan is er geen weg terug: een fout of verraad en het kind wordt afgemaakt. Maar heeft een kind zich een tijdje bewezen, dan wordt het opgenomen in de bende. De politie pakt graag deze boodschappertjes of andere kleine kinderen op, in de hoop dat ze doorslaan. De bendes proberen de kinderen aan zich te binden door hen aan de drugs te brengen en hen zo van zich afhankelijk te maken. De ouders en dat betekent vaak de moeders – staan machteloos. Ze zijn meestal te veel van huis om invloed te kunnen uitoefenen. Ze proberen hen te beschermen en hen uit de bendes te houden. Lukt dat niet, dan verstoten ze het kind. Dit alles is een gevolg van de armoede en van het feit dat de ouders niet op de kinderen kunnen letten omdat ze van ’s morgens vroeg tot ’s avonds laat aan het werk zijn. Door de politie, gegoede burgerij en de massamedia worden alle arme kinderen, of ze nu slechts op straat werken of er ook wonen, vrijwel zonder onderscheid op een hoop geveegd: ze zijn misdadig en vormen daarom een bedreiging. Opsluiten of (laten) doden is het enige antwoord.

De hedendaagse bevolking is een mix tussen Europeanen, Afrikanen en oorspronkelijke bewoners. Ongeveer 53,7 procent is van Europese afkomst, 6,2 procent van Afrikaanse afkomst, ruim 38,5 procent van gemengd bloed en de overige 1,2 procent van indiaanse of Aziatische afkomst. In het noorden van Brazilië wonen vooral veel afstammelingen van Afrikaanse slaven. Het vruchtbare, rijke zuiden kent veel nazaten van de Duitsers, de Oostenrijkers en tevens de Nederlanders die de afgelopen eeuw naar Brazilië kwamen om landbouw te bedrijven. In het oostelijk deel van Brazilië vind je een ware bevolkingsmix tussen voornamelijk Portugees, Spaans, Italiaans, inheems en Afrikaans bloed, resulterend in een goudbrons gekleurd Braziliaans volk van mensen die kenmerken van verschillende herkomst in zich verenigen. De Amazone is het woongebied van de oorspronkelijke bevolking, de indianen. Door de kolonisatie, slavernij en de door Europeanen meegebrachte ziektes is hun aantal drastisch gedaald. Hun huidige aantal ligt tussen de tweehonderdduizend en driehonderdduizend, terwijl dat waarschijnlijk vijf miljoen is geweest. Ze leiden een nomadisch leven of half nomadisch bestaan als jagers en verzamelaars. Sommige stammen staan in contact met de moderne Braziliaanse samenleving en hebben zich deels aangepast. Anderen leven diep in het regenwoud en hebben nog nooit contact met de buitenwereld gehad.
 

De luchtpost van Brazilië naar Europa doet er in de regel zeven dagen over. Probeer je post zoveel mogelijk te versturen vanaf een postkantoor (correios), dat gaat sneller en is betrouwbaarder. 

Lokaal en internationaal telefoneren levert geen problemen op. Dit kan gewoon op straat vanuit een telefooncel met een telefoonkaart die je bijvoorbeeld bij kiosken kunt kopen. Je kunt ook bellen vanuit een telefoonkantoor of het hotel. Houd er rekening mee dat bellen vanuit het hotel altijd het duurste is. Het internationale toegangsnummer van Brazilië is 0055. 

In alle grote, en zelfs kleinere, steden zijn internetcafés met redelijk snelle computers.

De Braziliaanse keuken is een weerspiegeling van culturen die het land rijk is.
Het ontbijt is meestal vrij uitgebreid, met koffie, broodjes, beleg, cake en soms zelfs taart. Dit alles gaat vergezeld van vers fruit en vruchtensappen, suco’s. Een basismaaltijd voor de Brazilianen is opgebouwd rond arroz (witte rijst), feijão (zwarte bonen) en farofel (maniokmeel). Je kunt er dan vlees (carne), kip (galinha) of vis (peixe) bij krijgen. Andere eenvoudige gerechten zijn churrasco (geroosterd vlees), feijoada (een stoofschotel van bonen en meerdere soorten vlees) en carne do sol (gedroogd vlees met uien). Brazilië kent veel regionale keukens. In het noordoosten van Brazilië moet je beslist moqueca proberen, een schotel van vis, garnalen of vlees bereid met palmolie (dendê). In Minas Gerais voeren varkensvlees, kool (couve) en tutú (bonenpasta) de boventoon. Comida gaúcha in het zuiden bestaat uit simpelweg veel vlees. In Bahia is het eten een mengelmoes van Afrikaanse, Portugese en Indiaanse invloeden, met geurige ingrediënten als palmolie, vis en kokosmelk.

Er wordt twee keer per dag warm gegeten, waarbij de lunch (almoço) de belangrijkste maaltijd van de dag is. De restaurants die ‘comida por quilo’ aanbieden, zijn een uitkomst. Een rijkelijk gevuld zelfbedieningsbuffet biedt iedereen, ook vegetariërs, voldoende keuze voor een heerlijke maaltijd. Je betaalt voor wat is opgeschept: het eten wordt gewogen. In de grote steden zijn overal restaurants met een internationale keuken te vinden zoals Italiaans, Frans, Chinees of Japans. De prijzen in een á la carte restaurant liggen vrij hoog, maar de porties zijn meestal enorm en voldoende voor twee personen. Lanchonetes (snackbars) hebben een keur aan salgados (gefrituurde tussendoortjes), zoals aardappeldeeg broodjes met kip (coxinha) of vlees (risolles), pão de quejo (kaasbroodje), Arabische pasteitjes zoals kibe en esfiha, en pasteis de bacalhau, Portugese pasteitjes met gedroogde kabeljauw. In Salvador is de specialiteit acarajé, een gefrituurd bol broodje van geraspte bonen en uien, gevuld met garnalen, stukjes tomaat en een pikante pepersaus.

Brazilianen nemen hun koffie sterk, heet en zoet. Ze noemen het ‘cafezinho’ en het wordt geserveerd in kleine kopjes, zonder melk en met veel suiker. Als je niet van suiker houdt, kun je op zoek gaan naar een plaats waar ze ‘espresso’ serveren. ‘Café com leite’ is koffie met hete melk, die hoofdzakelijk bij het ontbijt wordt gedronken. Thee (chá) wordt veel minder gedronken in dit land. Echte theedrinkers raden we aan een pakje thee mee te nemen zodat je misschien heet water kunt bestellen en zo je eigen thee kunt zetten.
Overheerlijk zijn de sappen (sucos), gemaakt van exotische vruchten zoals abacaxi (ananas), açaí (vrucht van de açaí palmboom), bacaba (vrucht uit de Amazone), manga (mango), maracujá (passievrucht) en goiaba (guava). De nationale prikkellimonade is Guaraná, gemaakt van de bes van een Amazoneplant. Erg populair, is het drinken van Vitaminas, een milkshake met vers vruchtensap. Als je geen suiker en ijsklontjes in je sapje zeg je: sem açúcar e gelo of naturel. Wijn wordt nauwelijks gedronken, hoewel het in Brazilië wel wordt verbouwd. Populairder zijn bier (cerveja) en caipirinha, een cocktail van cachaça (sterke alcoholische drank gedestilleerd uit suikerriet), citroen, suiker en verkruimelde ijsblokjes. Frisdranken kun je overal kopen. Ze zijn goedkoper dan mineraalwater. Het water uit de kraan is niet te drinken. Flessen gezuiverd drinkwater kun je bijna overal kopen, zonder prik (sem gás) of met prik (com gás).

De katholieke feestdagen, zoals Driekoningen, Carnaval, Goede Vrijdag, Pasen, Sacramentsdag, Allerzielen en Kerstmis, zijn belangrijk in Brazilië. Daarnaast zijn er een aantal nationale feestdagen zoals Tiradentes (21 april), Dag van de arbeid (1 mei), Dag van de Onafhankelijkheid (7 september), Onze Vrouw van Aparecida (12 oktober) en Dag van de afkondiging van de Republiek (15 november).

Festas Juninas is een feest, waarbij mensen midwinter vieren. Dit feest wordt voornamelijk op het platteland gevierd. Alles is versierd met groene en gele vlaggetjes, verder is er veel live muziek. Tijdens dit feest eten de feestvierders speciaal voor deze gelegenheid gemaakte snoepjes en drinken rode wijn gemengd met vruchten.
Nieuwjaar wordt overal in Brazilië anders gevierd. In Rio de Janeiro gaan de inwoners in het wit gekleed naar het Copacabana strand. Dat brengt geluk en vrede voor het nieuwe jaar. Sommige dragen ook nog geel gekleurd ondergoed, wat geld en rijkdom moet brengen.
Carnaval is ongetwijfeld het populairste en meest traditionele feest in Brazilië. Officieel gaat het om vier dagen maar in de meeste steden duurt carnaval vaak langer dan een week. Vierhonderd jaar geleden vierden de Brazilianen dit feest al, dat toen entrudo heette. De entrudo is door de Portugezen meegenomen en was voor alle Brazilianen, arm en rijk, de gelegenheid om collectief uit de ban te springen. Tijdens het feest bekogelden mensen elkaar voornamelijk met water, meel, verf en modder. In het begin gebeurde dat in de huiskamer, later op straat. Halverwege de negentiende eeuw raakte de entrudo een beetje uit de mode. De nieuwe rijken, ontstaan door de bloeiende koffiehandel, vonden het te min om elkaar met viezigheid te bekogelen. Zij namen de gemaskerde ballen van het Carnaval van Venetië over. Het gewone volk moest langs de kant van de weg toekijken. Als reactie daarop organiseerden de morro’s hun eigen volkscarnaval. Ze maakten zelf hun muziek, organiseerden optochten en richten carnavalsbandjes op. En er ontstond een ander nieuw fenomeen, het bloco. Een bloco was een groep van ruim zestig gekostumeerde mannen die begeleid door een percussieband over straat paradeerde. De bloco’s en het volkscarnaval liggen aan de oorsprong van twee fenomenen die tot de dag van vandaag de ziel van het carnaval in Rio de Janeiro vormen: de sambamuziek en de sambaschool. In Rio de Janeiro paraderen de veertien beste sambascholen twee nachten lang door het Sambódromo. De feesten starten tegen acht uur 's avonds en gaan door tot de volgende ochtend. Iedere sambaschool heeft duizenden deelnemers die meelopen in de parade. Het hele jaar hebben ze zich voorbereid; in tachtig minuten tijd tonen ze het resultaat van al hun inspanningen. Eén avond paraderen arme donkergekleurde mensen uit de krottenwijken als prinsen en prinsessen door het stadion, terwijl de toeristen en rijke blanke inwoners van Rio de Janeiro toekijken. Het zijn de bewoners uit de arme wijken, die het hart vormen van het Braziliaanse carnaval.

Brazilianen kunnen enerzijds formeel anderzijds ontwapenend informeel zijn. Achternamen worden weinig gebruikt. Mensen houden het vaak bij de voornaam, maar de aanspreekvorm senhor voor mannen en meestal dona voor vrouwen wordt niet alleen gebruikt uit beleefdheid tegenover vreemdelingen, maar ook uit respect voor ouderdom of sociale positie. In sommige gezinnen spreken kinderen hun ouders zelfs met o senhor en a senhora aan in plaats van het equivalent van ‘jij’.
Handen schudden bij introducties is gebruikelijk, net zo normaal is het om vrienden, verwanten en zelfs volslagen vreemdelingen te omhelzen en te kussen. De ‘sociale’ vorm van kussen bestaat gewoonlijk uit kussen op beide wangen. In de meeste kringen is het echter niet gebruikelijk dat mannen elkaar kussen. Ze geven eerder een hand en een klapje op de schouder met de andere hand. Wanneer ze elkaar beter kennen, zullen mannen elkaar omhelzen en klapjes op de rug geven. Hoewel dit in heel Brazilië gebruikelijk is, zijn er regels over wie wie kust op basis van onder meer sociale positie.
Met de tijd nemen Brazilianen het niet zo nauw. Het wordt niet als onbeleefd beschouwd om een half uur te laat op een afspraak te verschijnen. Met uitzondering van de grote steden zijn zakelijke ontmoetingen vaak veel meer ontspannen dan in Europa. Probeer niet te veel op een dag te plannen. Je zult het programma regelmatig moeten wijzigen door onverwachte vertragingen.
‘Jeito’ is een befaamd Braziliaans fenomeen. Het is een mengsel van flexibiliteit, gelatenheid, boerenwijsheid en improvisatie. Voor ieder probleem is een oplossing, is het motto van de Braziliaan. Dat dit niet altijd volgens de regels gaat, doet er niet toe. De strijd tegen de langzame bureaucratie hebben de Brazilianen opgegeven, daarvoor in de plaats is de functie van ritselaar gecreëerd. Iemand die tegen een ruime vergoeding voor jou de weg vrij maakt door de bureaucratische ambtenarij.
Brazilianen zijn over het algemeen bijzonder vriendelijk. Mensen zijn graag bereid je te helpen. Vraag je de weg, dan is de kans groot dat men je persoonlijk naar je bestemming begeleidt.
Brazilianen zijn ook bijzonder gastvrij. Glazen, borden of koffiekopjes van gasten zullen nooit lang leeg blijven. Naast het oprechte plezier van de genereuze gastvrijheid speelt ook de eer. Zelfs arme mensen zullen bij een ontvangst flink uitpakken.

Brazilianen die het zich kunnen permitteren gaan goed gekleed over straat. Dat verwacht men ook van buitenlanders. Zeker wanneer je kerken en officiële gebouwen bezoekt is een lange broek of rok vereist.
Op weg naar het strand trekt de Braziliaan zo min mogelijk aan. Over de minikini dragen meisjes en vrouwen hier een bikini. Om de heupen slaan ze een kleurige doek die later dienst doet als handdoek. Aan de voeten slippers. Op het strand liggen Braziliaanse vrouwen nooit topless. De heren houden het bij een zwembroek met een sportbroek er overheen. Waardevolle spullen, horloges, geld, laat iedereen thuis.

Meer informatie over culturele verschillen en omgangsvormen vind je in TE GAST IN Brazilie (te bestellen via: www.tegastin.nl)

Door zijn uitgestrektheid kent Brazilië verschillende klimaattypes. De deelstaat Amazonas heeft een warm en vochtig klimaat. Het droge seizoen valt tussen juni en oktober en is voor deze regio de beste reisperiode. De kustzone van het noordoosten heeft het hele jaar door een warm en aangenaam klimaat. Tussen april en augustus kan het er echter hard regenen. In de zuidelijker gelegen kuststaten regent het meer in de zomerperiode (december-maart). In het binnenland worden langdurige droogten afgewisseld met korte stortregens. In het zuiden zijn de seizoenen duidelijker afgebakend dan in het noorden. De Braziliaanse winter (juni-augustus) kan het er vrij fris zijn. In de zomer is het er warm en vochtig met periodieke stortregens.

Brazilië is het hele jaar te bezoeken, waarbij de temperaturen per regio nogal kunnen verschillen. Houd er ook rekening mee dat de maanden december tot maart het hoogseizoen vormen, want dan nemen de meeste Brazilianen vakantie.

Klimaattabel:
De vier cijfers die telkens worden genoemd zijn van links naar rechts: de gemiddelde temperatuur in graden Celsius, aantal zonuren per dag, aantal dagen per maand met minimaal 1 mm-neerslag per dag en- de gemiddelde temperatuur van het zeewater (indien van toepassing).

SALVADOR

RIO DE JANEIRO

Geografisch gezien is Brazilië onder te verdelen in vier stukken. Langs de vrijwel gehele 7500 kilometer lange kuststrook liggen stranden. Achter deze strook is in de zuidelijke helft van het land het grote centrale plateau, de Planato Brasileiro, met een hoogte van tussen de 500 en 1000 meter. Op het plateau liggen een aantal kleinere bergketens, waarvan sommige een hoogte hebben van 3000 meter. In het noordelijke en tevens grootste gedeelte van Brazilië bevindt zich de immens grote Amazone laagvlakte, die zich uitstrekt tot ver in Peru. In het zuidoosten ligt een deel van de Paraná-Paranaqua laagvlakte, waarvan de Pantanal een onderdeel is. De Pantanal, dat uit bos en open gras bestaat, kent een rijk dierenleven. Er leven talloze roof- en watervogels, kaaimannen, capibara’s en zeer veel vissoorten, waaronder de bloeddorstige piranha. Het Amazonegebied wordt gevoed door de Amazone. Vanaf de Peruaanse grens stroomt de rivier 3100 kilometer door Brazilië naar de Atlantische Oceaan. In dit gebied komt tien procent van alle planten en dierensoorten van de wereld voor. De Amazone is het woongebied van vele apensoorten, papegaaien, zangvogels, slangen, tapirs en de poema. In dit gebied wordt een vijfde van ’s werelds zuurstof geproduceerd, het vormt het grootste zoetwaterreservoir op aarde en het grootste genreservoir. Onder iedere schoenzool kunnen tot vijftienhonderd verschillende planten en diersoorten verborgen zijn. Hieruit kunnen wederom honderden chemische stoffen zoals zuren, alkaloïden, insecticiden, vitaminen gemaakt worden. Een vierde van alle medicijnen kan niet ontwikkeld worden zonder deze stoffen. Vernietiging van het Amazonegebied zou letterlijk betekenen dat bijvoorbeeld een eventueel geneesmiddel tegen kanker niet gevonden wordt.
De afgelopen vijftien jaar is ongeveer vijf procent van de oppervlakte van de Amazone door houtkap en bosbranden verdwenen. Met de komst van gouverneur Eduard Braga in 2002 is er een nieuwe weg ingeslagen. Houtkap levert wel snel geld op maar alleen duurzaam beheer van de kip kan de gouden eieren redden. Voortaan draait het om bescherming van biodiversiteit: duurzame houtindustrie, duurzame visserij, duurzame landbouw en duurzaam toerisme. Boskapconcessies worden slechts verleend indien de bosmaatschappij selectief kapt en actief nieuw bos aanplant. Caboclo’s, kolonisten die regenwoud afbranden om op dit stukje land hun koeien te laten grazen of er iets op te verbouwen doen dit illegaal. Via ecologische projecten probeert de overheid de caboclo’s te overtuigen het regenwoud anders te bewerken. Met etagebouw, een bosbouwsysteem dat ook al de indianen toepasten.

Ongeveer vijfennegentig procent van de Brazilianen is christen, waarvan tachtig procent katholieken en vijftien procent protestant. Brazilië kent verder een grote verscheidenheid aan godsdiensten. Candomblé is een godsdienst die door de Yoruba-slaven uit Nigeria en Benin ingevoerd werd. Tegenwoordig zijn veel Brazilianen, van welke sociale klasse dan ook, tegelijk aanhangers van katholicisme en candomblé. Voor slaveneigenaars en katholieke geestelijken waren de Afrikaanse slaven heidenen die bekeerd moesten worden. Daarom werd hun cultus verboden. Om hun traditionele godsdienst verder na te leven en tevens hun eigenaren tevreden te stellen, versmolten de slaven hun animistische godheden en de daarmee overeenstemmende katholieke personaliteiten. Oxala, de god van voortbrenging en oogst werd met Christus geïdentificeerd. Iemanja godin van de zee, werd met Onze-Lieve-Vrouwe geassocieerd. De rituelen worden uitgevoerd in een tempel, meestal een gewoon huis midden in een volkswijk, maar wel op gewijde grond en alleen bestemd voor de cultus. Niet alle ceremonies zijn toegankelijk voor publiek. Ieder sektelid heeft zijn eigen orixá (god), die over hem waakt vanaf de geboorte. Een priester of priesteres maakt door het gooien van een handvol schelpen bekend, welke god het is. Elke god heeft zijn eigen persoonlijkheid en speciale geschiedenis. De goden strijden onderling om de macht en het leiderschap. De orixá zijn verdeeld in mannelijke en vrouwelijke types, maar sommige kunnen van sekse veranderen. Logunedé bijvoorbeeld is de zoon van twee mannelijke goden, Ogun en Oxoss; Oxumaré is zes maanden van het jaar mannelijk en vrouwelijk gedurende de andere maanden. Homoseksualiteit wordt in deze sekte dan ook gewoon geaccepteerd. In rituelen krijgen de goden voedsel aangeboden, maar ook drank en sigaretten. Elke god verlangt andere offergaven. Om Iemanjá, de godin van de zee, te behagen moeten parfum, witte en blauwe bloemen, rijst en gebakken vis worden geofferd. Elke godheid moet ook worden geëerd op een speciale tijd en op een speciale plaats. De god Xangô op de rotsen, de god Oxósse in een bos of park. Sommige Candomblé-rituelen, zoals de Jogo dos Búzios, voorspellen je geluk en je toekomst en vertellen over je vorige relatie ten opzichte van de goden. Zelfs politici doen mee aan dit ritueel om bijvoorbeeld de verkiezingsuitslagen te kunnen voorspellen. Umbanda is een godsdienst die ontstaan is uit de candomblé. Sommigen noemen umbanda de moderne grote stadsvariant van de candomblé. Er zitten westerse spirituele en occulte elementen in.

Het katholicisme is nog steeds de officiële godsdienst van het land, maar de belangstelling loopt terug. De Igreja Universal do Reino de Deus (universele Kerk van het Koninkrijks God) is een van de snelst groeiende protestantse bewegingen. Doordat de kerkbezoekers tien procent van hun inkomen afstaan, plus giften, boert de kerk financieel goed. De kerk spreekt de taal van de armen en houdt de mensen, met behulp van zang en uitdrijvingsrituelen, voor dat ze hun problemen kunnen oplossen. Wie geconfronteerd wordt met drugs- en alcoholverslaving, werkeloosheid of armoede heeft een sterk geloof nodig. Ieder dag komt een ander genezingsthema aan bod. Op dinsdag is dat gezondheid.

De officiële taal van Brazilië is Portugees. Het Portugees dat gesproken wordt, is niet helemaal gelijk aan het Portugees van Portugal. De woorden verschillen soms en ook de uitspraak is vaak anders. Wie bijvoorbeeld wil ontbijten en een ‘pequeno almoço’ bestelt, krijgt niets. Maar wie een ‘café da manhã’ bestelt, krijgt niet alleen koffie, maar ook broodjes, vruchtensap en misschien wel thee. Brazilianen spreken naast het Portugees weinig andere talen. Het is dan ook handig een klein woordenboekje mee te nemen. Hier onder volgt een korte woordenlijst:

Goedemorgen/ goedemiddag
Bom dia / boa tarde

Goedenavond/goedenacht (welterusten)
Boa noite

Hallo!
Oi!

Tot ziens
Tchau /tchau-tchau/até logo

Hoe gaat het?
Como está/vai ?

Goed/ Uitstekend
(Muito) bem

Alstublieft/ dank u wel
Por favor / obrigado/a

Hoe heet u/jij?
Como se chama?

Mijn naam is Raymond
Chamo-me Raymundo

Waar komt u/jij vandaan?
Donde vem?

Ik kom uit Nederland/ België
Venho da Holanda/ Bélgica

Braziliaanse ambassade in Nederland
Mauritskade 19, 2514 HD Den Haag
T +31 (0)70 302 39 59
F +31 (0)70 302 39 50

Braziliaanse ambassade in België
Louizalaan 350 bus 5, 1050 Brussel
T +32 (0)2 640 20 15
F +32 (0)2 640 81 34

Nederlandse ambassade in Brazilië
SES - Qd. 801, Lote 05, CEP: 70405-900, Brasília-DF
T +55 (61) 3961 32 00
F +55 (61) 3961 32 34
I http://brazilie.nlambassade.org/

Belgische ambassade in Brazilië
SES Avenida das Nações lote 32, Q 809, CEP: 70422-900, Brasília-DF
T +55 (61) 3443 11 33
F +55 (61) 3443 12 19
I www.diplomatie.be/brasilianl

 

We adviseren je om de bagage mee te nemen in een rugzak of in een weekendtas. Een harde grote koffer raden we voor deze reis sterk af!. Niet omdat je je rugzak/weekendtas nodig hebt om lange wandelingen met je bagage te maken (dat gebeurt dus niet!) maar omdat een koffer vaak moeilijk op te bergen is. We raden je aan om maximaal vijftien kilo bagage mee te nemen.

Speciaal voor de jungle en de Pantanal geldt dat je het beste sneldrogende, comfortabele kleding mee kan nemen. In de jungle heb je kans dat de kleding die je aan hebt niet meer droogt tot het moment dat je het uitdoet. In verband met diezelfde vochtigheid moet je er rekening mee houden dat leren schoenen aan het eind van de reis misschien niet meer van dezelfde kwaliteit zijn als voor de reis.

Neem waterdichte zakken mee om belangrijke zaken in op te bergen zoals reisdocumenten en bijvoorbeeld je camera. Door het vocht kan er in deze omgeving binnen enkele dagen schimmelvorming optreden.

Denk verder bij het samenstellen van je bagage bijvoorbeeld aan dichte wandelschoenen, (Teva-)sandalen en/of gympen, warme kleding, een warme fleece is echt nodig voor o.a. de maanden juni-augustus voor in de Pantanal maar sowieso ook voor de mogelijke koude nachten elders, verrekijker, zaklamp, waterfles, naaigerei, dagrugzak, universeel geldige verloopstekker, reis- en taalgids, oordopjes, opblaaskussen, voldoende fotomateriaal,  toiletartikelen, badslippers, zwemkleding, zonnewerende creme (voor gezicht hoge factor), zonnebril, zonnepet, wekker, schrijfgerei, schaartje, zakmes en plastic zakken ter bescherming van je foto- en filmapparatuur.

Wat betreft je kleding raden we je aan om praktische kleding mee te nemen die zich makkelijk laat combineren (laag over laag).

Brazilië heeft lang niet overal hetzelfde voltage. In Rio de Janeiro geeft het elektriciteitsnet bijna overal 110 of 120 volt. Verschillende andere steden hebben weer 220 volt. Een adapter en verloopstekker zijn aan te raden. Stroomstoringen komen regelmatig voor. De elektrische spanning kent in veel plaatsen ook grote schommelingen, en dat is niet altijd goed voor je elektronische apparatuur.

Een fooi is altijd welkom, maar je bent niet verplicht om bij een slechte service een fooi te geven. Houd wel in de gaten waarom een service slecht is, soms kan diegene die de dienst verleende daar niets aan doen omdat hij afhankelijk is van derden. Als er geen water of elektriciteit in een hotel is, kun je de receptionist of het kamermeisje dat niet aanrekenen. De duurdere hotels en restaurants berekenen zelf vaak al tien procent voor de service, maar de meeste restaurants niet. Gebruikelijk is om een fooi tot ongeveer tien procent te geven. Hierbij gaat het niet alleen om restaurantpersoneel, maar ook om taxichauffeurs, schoenpoetsers en koffersjouwers.

Brazilië is een fotogeniek land, niet alleen vanwege de natuur maar vooral ook vanwege de mensen. Over het algemeen vinden Brazilianen het geen probleem om gefotografeerd te worden. Maar als je mensen fotografeert doe het dan met respect. Mensen staan er immers niet op te wachten om slechts als foto-object te dienen. Neem dan ook de tijd om een foto te maken en toon belangstelling, bijvoorbeeld door iemand eerst te begroeten en een praatje te maken. Het werkt vaak ook ontwapenend als de digitale fotograaf laat zien wat er op het beeldschermpje te zien is. Vraag mensen altijd eerst om toestemming als je ze wilt fotograferen. Dat kan soms ook zonder woorden: door de camera omhoog te houden en met gebaren duidelijk te maken dat je een foto zou willen maken. Een positieve of een afwerende reactie is meestal eenvoudig herkend. Respecteer het als mensen liever niet gefotografeerd willen worden en blijf vriendelijk. Mensen kunnen hele goede redenen hebben om niet gefotografeerd te willen worden. Mensen kunnen zich afvragen wat er met hun afbeelding gebeurt. Soms spelen religieuze motieven een rol: men denkt dat er met een foto een stukje van de ziel wordt ontnomen. Anderen willen liever niet tijdens het werk, ongewassen of in vieze kleren op de foto. Sommige vrouwen houden er niet van om gefotografeerd te worden door vreemde mannen. Het kan ook gebeuren dat mensen alleen tegen betaling op de foto willen. Respecteer deze voorwaarde en ga in een dergelijk geval niet van een afstand stiekem fotograferen. 

Tweedaagse fotocursus
Fotografie neemt een belangrijke plaats in voor veel reizigers. Het is fantastisch magische momenten, contacten met mensen, prachtige monumenten en bizarre situaties vast te leggen. En ze vervolgens bij thuiskomst als een blijvende herinnering in te plakken, aan de muur te hangen of te verspreiden via het internet. Koning Aap organiseert enkele keren per jaar een tweedaagse fotocursus waarin zowel een inleidende technische- als een beeldende kant zit. Voor meer informatie klik hier.

De Braziliaanse munteenheid is de real (BRL), die weer onderverdeeld is in 100 centavos. Er zijn munten van één, vijf, tien, vijfentwintig, vijftig centavos en een munt van één real. Daarnaast zijn er briefjes van één, vijf, tien, vijftig en honderd reais. Voor één euro ontvang je 2,5 reais (oktober 2011). Kijk voor de dagkoers op: www.mijnwisselkoers.nl.
Contante US dollar en euro’s kun je wisselen bij alle Casas de Cambio (wisselkantoortjes) in grote steden of in toeristische gebieden. Pinnen kun je met een bankpas die voorzien is van een Cirrus of Maestro logo. Het kan lastig zijn de juiste pinautomaat te vinden, in veel banken staan een heleboel automaten opgesteld, waarvan er misschien maar één jouw pasje accepteert. Ervaring leert dat bij de kantoren van HSBC en Bradesco vrijwel altijd met genoemde pasjes gepind kan worden. Ook de Citibank en Banco 24 Hores zijn tegenwoordig aangesloten bij Cirrus, Visa of Mastercard. Let op dat pinautomaten soms buiten de openingstijden van de bank niet bereikbaar zijn of een laag maximum uitgiftebedrag kennen. Betalen met een creditcard (VisaCard, Mastercard) is mogelijk in grotere winkels en in de betere hotels en restaurants. Wel wordt soms een opslag van vijf procent doorberekend. Vraag bij creditcard betalingen op de ouderwetse manier altijd het carbonnetje terug. Informeer voor de zekerheid bij je eigen bank over de mogelijkheden van je creditcard in Brazilië. Banken zijn geopend van maandag tot en met vrijdag geopend van 10.00 tot 15.00 uur; soms tot 16.30 uur. 

! Belangrijke info voor Belgen !
Om veiligheidsredenen heeft de Belgische overheid op 17 januari beslist om het gebruik van de bankkaarten met Cirrus / Maestrologo buiten Europa niet langer mogelijk te maken.
Afgezien van een paar uitzonderingen ( te vinden op de website www.febelfin.be) kan je dus op onze reizen je gewone bankkaart / debetkaart niet meer gebruiken en dient er cash geld meegenomen te worden, of een Visa/Mastercard ( kredietkaart).

Sommige banken bieden de mogelijkheid om deze maatregel op te heffen gedurende een maximum periode van 3 maanden ( tijdens dewelke je dus wel buiten Europa met je bankkaart kan betalen) : dit dient voor vertrek bij uw bank aangevraagd te worden.

 

Voor Brazilië worden vaccinaties beslist aangeraden. Voor de actuele stand van zaken verwijzen we naar www.lcr.nl, de website van het Landelijk Coördinatiecentrum Reizigersadvisering (LCR) dat de richtlijnen uitgeeft voor vaccinaties en preventie van malaria. Reizigers uit België vinden vergelijkbare informatie op www.itg.be, de website van het Instituut voor Tropische Geneeskunde in Antwerpen.
 

Vaccineren bij je thuis!
Bij veel reizen die we aanbieden zijn inentingen tegen de belangrijkste ziekten noodzakelijk. Niet het meest leuke deel van je reisvoorbereiding maar wel onvermijdelijk. Koning Aap heeft in samenwerking met Thuisvaccinatie.nl een oplossing gevonden voor deze vaak tijdrovende klus. In plaats van dat jij naar de GGD of huisarts moet gaan, komt een huisarts bij je thuis op het moment dat het jou schikt om de benodigde inentingen te zetten.

Thuisvaccinatie.nl is een landelijk werkend vaccinatiecentrum (enkel in Nederland). Als je minstens 4 weken voor vertrek contact met hen opneemt, garanderen we dat je gebruik kunt maken van deze unieke service. Een handig alternatief voor de GGD!
 

Neem een kleine reisapotheek mee met daarin o.a. jodium, pleisters, sterilon en middelen tegen koorts, diarree, verstopping, insectenbeten, zonnebrand en eventueel een middel tegen reisziekte. Denk ook aan een tekentang, thermometer (onbreekbaar), ORS (Oral Rehydration Salts, tegen uitdroging) en vitaminetabletten. Voor de hygiëne op reis o.a. een flesje desinfecteergel (daarmee kun je zonder water en zeep je handen wassen), ontsmettingsdoekjes en condooms. 

Als je naar een malariagebied gaat, denk dan aan anti-malaria tabletten en een geïmpregneerd muskietennet. Overigens vormt dengue (knokkelkoorts) tegenwoordig in stedelijke gebieden in de tropen een grotere dreiging dan malaria. Deze ziekte uit zich meestal als een zware griep. De mug die het dengue-virus overdraagt steekt in tegenstelling tot de malariamug vooral in de ochtend en late middag. Aangezien er geen vaccin of specifiek medicijn tegen dengue bestaat moet je je zowel overdag, als ‘s avonds en ‘s nachts dus goed beschermen tegen muggenbeten. Dat kun je door goed dekkende kleding (lange mouwen, lange broek) te dragen. De onbedekte lichaamsdelen dien je in te smeren met een anti-muggenmiddel. Bij voorkeur een middel dat DEET (een chemische stof die de muggen op afstand houdt) bevat. 

Zorg dat je tijdens de reis het vaccinatieboekje en bloedgroepgegevens bij je hebt. Handig om mee te nemen is het Europees medisch paspoort, een document waarmee je in urgente situaties veel problemen kan voorkomen. Het paspoort is opgesteld in elf talen, waardoor de hulpverlener (in het buitenland) eenvoudig de gegevens van de patiënt, zijn of haar ziekten, aandoeningen en medicijngebruik kan opzoeken. Ook is vermeld wie de behandelende arts is en wie er in dringende gevallen gewaarschuwd kan worden. Het medisch paspoort is onder andere verkrijgbaar bij huisarts en apotheek.

Bij aankomst is het zaak de tijd te nemen om te acclimatiseren. Probeer na aankomst het lokale levensritme over te nemen. Uiteraard voorzover het reisschema dat toelaat. Sta vroeg op, neem tussen de middag een paar uur rust en ga bijtijds naar bed. De straling van de zon in de (sub)tropen is bijzonder sterk. Wees dus voorzichtig met zonnen en zet bij uitstapjes in de volle zon iets op je hoofd. Omdat je in de droge hitte ongemerkt veel vocht verliest, moet je steeds veel blijven drinken en wat extra zout op je eten strooien. Warme dranken zijn over het algemeen beter dan ijskoude. Je maag en darmen worden dan minder belast. Het water uit de kraan kun je beter niet drinken. Flessen gezuiverd drinkwater zijn bijna overal te koop. Mocht je diarree krijgen, let er dan vooral op dat je het extra vochtverlies compenseert: veel (slappe) thee, mineraalwater of eventueel cola zonder prik. Het zouttekort kun je opheffen met ORS (Oral Rehydration Salts) of bouillon. Het heeft geen zin bij buikloop te vasten. Door niet te eten geef je je maag en darmen wel rust, maar verzwakt je lichaam nog meer.
Lees voor meer informatie het boekje ‘Hoe blijf ik gezond in de Tropen’ (uitgave KIT) of kijk op internet, zie onder andere: www.gezondopreis.nl.

Afgezien van kleding en voorwerpen voor persoonlijk gebruik, mag je spullen tot een bedrag van driehonderd dollar vrij invoeren. Niet meer dan twee liter sterke drank, drie liter wijn, zeshonderd sigaretten en vijfentwintig sigaren. Wanneer je niets hebt aan te geven, druk dan bij het passeren van de bagagecontrolepost op het knopje ‘nothing to declare’ en wacht tot het lichtje op groen springt. Springt het op rood, dan wordt je bagage onderzocht. De douane op de vliegvelden houdt regelmatig steekproeven.

Er geldt een uitvoerverbod voor souvenirs die gemaakt zijn van beschermde dier- of plantensoorten. Tot deze soorten behoren onder meer koralen, grote schelpen, (zee)schildpadden, slangen, krokodillen, hagedissen, papegaaien, vlinders, orchideeën en cactussen. Toch worden er in Brazilië producten te koop aangeboden waarin (delen) van bedreigde dier- en plantensoorten zijn verwerkt: tassen, riemen, schoenen, sieraden e.d. Let er bij de aankoop van dit soort souvenirs op dat het een geldig CITES-certificaat heeft. Nederland en België zijn aangesloten bij de Washington Conventie (Verdrag over de Internationale Handel in Bedreigde Soorten, afgekort als CITES) en treden streng op tegen overtredingen. Meer informatie over de belangrijkse beschermde soorten met een opsomming van de bekendste ‘foute’ souvenirs vind je op www.wnf.nl/souvenirs

Brazilië kent verschillende tijdzones. In onze wintertijd is het in Salvador en Rio de Janeiro 4 uur vroeger, in Cuiaba 5 uur vroeger en het uiterste westen 6 uur vroeger.

Brazilië heeft een slechte naam waar het gaat om criminaliteit. Veel van wat er in het nieuws komt speelt zich af in buurten waar je als reiziger niet komt. Een sloppenwijk bezoeken is alleen veilig onder begeleiding van iemand die er thuis is en de weg er kent, ga daar niet alleen op pad. Wanneer je verder de veiligheidsmaatregelen treft die voor iedere grote stad in de wereld gelden, dan is de kans dat je iets overkomt erg klein. Zorg er dus voor dat je op drukke plaatsen, zoals bus-/metrostations en winkelstraten je spullen goed in de gaten houd. Op dergelijke plaatsen kunnen zakkenrollers aktief zijn. Vermijd donkere, stille straten. Informeer bij de reisleiding of de hoteliers waar je ’s avonds beter wel en beter niet kunt komen. Ga verder niet ’s avonds pinnen!

Neem verder voorzorgsmaatregelen om te voorkomen dat je bestolen wordt. Geld en belangrijke papieren kun je beter op je lichaam dragen, bijvoorbeeld in zakjes aan de binnenkant van je kleding of in een geldbuidel. Verdeel geld en documenten over verschillende plaatsen en meer personen. Stop een klein geldbedrag in je portemonnee zodat je niet al je geld kwijt bent als je zakken gerold worden. Draag foto- en filmapparatuur in een tas of rugzak, en loop niet te koop met sieraden. Maak kopieën van belangrijke reisdocumenten zoals het paspoort, visa, vliegtickets en verzekeringspapieren. Je kunt deze gegevens ook scannen en naar je eigen mailadres sturen zodat je er in elk willekeurig internetcafé over kunt beschikken.
Mocht je toch overvallen worden, verzet je dan niet. Doe aangifte bij de politie, dat is nodig voor de verzekering. Ten slotte: pas op in het verkeer. Het gaat er op de weg niet altijd even zachtzinnig aan toe. Verkeerslichten, snelheidsgeboden en zebrapaden hebben niet altijd de autoriteit die ze zouden moeten hebben.

Actuele informatie over de veiligheid in Brazilië vind je op de website van het ministerie van Buitenlandse Zaken, www.minbuza.nl onder ‘reizen en landen’. Ook op http://diplomatie.belgium.be, de website van het Belgische ministerie van Buitenlandse Zaken vind je nuttige reisadviezen.

De meeste winkels zijn op maandag tot en met vrijdag geopend van 9.00 tot 18.00 uur; op zaterdag tot 12.00 of 13.00 uur. Soms is er een lange lunchpauze, tussen 13.00 uur en 15.00 uur. Supermarkten en warenhuizen zijn meestal open tot 22.00 uur, soms ook op zondag. Postkantoren zijn in de regel geopend van maandag tot en met vrijdag van 9.00-16.00 uur en ook op zaterdagochtend.