Syriërs zijn erg gastvrije mensen. Het is voor hen heel gebruikelijk om vreemdelingen in hun huizen te verwelkomen. Die traditie komt voort uit de hardheid van het woestijnleven; zonder voedsel, water en beschutting zouden de meeste woestijnreizigers niet overleven. Waar je ook bent, de kans is groot dat je veelvuldig wordt uitgenodigd voor een kopje thee of wat te eten. Goed om te weten is, dat zelfs serieuze uitnodigingen over het algemeen zo vrijblijvend zijn, dat je er niemand mee voor het hoofd stoot als je er niet op in wenst te gaan. Door je rechterhand over je hart te leggen, kun je op een beleefde manier bedanken voor het vriendelijke aanbod.
Syriërs gebruiken veel gebaren tijdens hun conversaties en omdat sommige daarvan sterk afwijken van de onze, is enige uitleg op zijn plaats. Men zegt ‘nee’ door het hoofd achterover te gooien en het klakken van de tong. Je kunt op een beleefde manier ‘nee dank u wel’ aangeven door de rechterhandpalm op het hart te leggen. Subtiel nee aangeven gebeurt door het optrekken van de wenkbrauwen. Als je geen koffie of thee meer wilt, leg je je hand op het kopje en zeg je sjoekran (dank u wel) of da`iman (moge het altijd zo zijn). Bedoeïenen draaien het koffiekopje een paar keer in het rond om hetzelfde aan te geven. Als men iets niet begrijpt, schudt men het hoofd (zoals ons nee). Een meer algemene verbazing (wat wil je?, waar ga je heen?, wat is er aan de hand?) duidt men aan door de arm iets uit te strekken en met de hand een draaiende beweging te maken, alsof men een deurknop opendraait met gestrekte vingers.
Wie een moskee in wil, is van harte welkom maar bedek wel je armen en benen en doe iets op het hoofd (vrouwen). Schoenen laat je bij de ingang staan. Voor vrouwen is vaak slechts een deel van de moskee toegankelijk. Bij de ingang van sommige moskeeën, zoals de Omayyad Moskee in Damascus, krijg je een overjas als men vindt dat je er niet decent genoeg bij loopt. Mannen in korte broek lopen het risico niet in de moskee toegelaten te worden, omslagdoek of niet.
Vrijdag is de islamitische zondag. Tijdens het vrijdagmiddaggebed is het niet de bedoeling dat niet-moslims in de moskee komen. Op andere dagen kun je er doorgaans wel terecht. Leid tijdens je bezoek een moslim niet van zijn gebed af door voor hem langs te lopen bijvoorbeeld. Zijn verbinding met Mekka wordt dan doorbroken en zijn gebed ongeldig.
De islam maakt een belangrijk onderscheid tussen dat wat ‘hallal’ is, namelijk in overeenstemming met de koran en dat wat ‘haram’ is, datgene dat tegen de letter of de geest van de koran indruist. In eerste instantie worden deze begrippen gebruikt bij eten en drinken. Alcohol en varkensvlees zijn haram en mogen dus niet genuttigd worden door moslims. Het begrip kent echter ook een ruimere betekenis. Het leven in het Midden-Oosten wordt meer dan in het Westen bepaald door de mate van respect die hij koestert. Ouderdom levert respect op, evenals het bekleden van een functie bijvoorbeeld leraar zijn of moslim zijn en een vroom leven leiden. Ook een westerse toerist, die doorgaans geen moslim is, kan door zich goed te gedragen een basis voor respect creëren en zal ook als zodanig worden behandeld. Maar vertoont deze uitgesproken haram gedrag, dan is de kans dat deze slecht behandeld wordt, afgezet of zelfs bestolen wordt, aanzienlijk groter. Dit geldt bijvoorbeeld voor een vrouw die zich al te bloot vertoont, een dronkelap of iemand die openlijk voor zijn homoseksualiteit uitkomt.
In Syrië kunnen vrouwen redelijk relaxed reizen. Wel is het verstandig om ‘discrete’ kleren te dragen. Laat je wat dit betreft niet verwarren door bepaalde groepen Syrische vrouwen die in de steden in weinig verhullende kledij over straat gaan. De ideeën over wat gepast en niet gepast is veranderen wel maar niet zo snel. Lange broeken, niet te korte rokken en ruimvallende blouses/shirts die de schouders en lage halsstreek bedekken zijn daarom nog altijd aan te bevelen. In dorpen is het ongepast om naar theehuizen te gaan of andere plaatsen waar alleen mannen komen. Probeer direct oogcontact met mannen te vermijden, want dit wordt meestal als een uitnodiging opgevat. Om dezelfde reden kijken Syrische vrouwen ervoor uit dat ze zich alleen in een ruimte met een vreemde man bevinden. Het is beter hier ook op te letten als je wordt onthaald bij een man thuis: is de rest van de familie wel aanwezig? Of laat je voor alle zekerheid begeleiden door een reisgenoot. In het algemeen heb je minder problemen als je een bepaald zelfvertrouwen uitstraalt. Mocht je toch worden lastiggevallen dan kun je het proberen te negeren of je laat duidelijk merken dat je hier niet van gediend bent. Woorden als eib of haraam (schaam u!, schande!) kunnen je hierbij van nut zijn.
Voor Syriërs is het gebruikelijk een hammam (badhuis) te bezoeken. Ze trekken er een paar uur voor uit. De badgewoontes hebben de Arabieren overgenomen van de Romeinen. In de hammam zijn er lauwe baden en zweetruimtes, geen koude baden. Je schept met een schotel het water uit een van de bakken over je lijf. Massages kosten extra en zijn zeer grondig. Daarna kun je in de rustkamer eventueel een glaasje thee drinken en ontspannen. Mannen en vrouwen baden gescheiden. Mannen moeten er op letten dat ze hun onderlijf met een handdoek bedekken. Vrouwen onder elkaar zijn minder preuts. De baden hebben vaste openingstijden; er zijn aparte tijden (en soms aparte ruimtes) voor vrouwen. Handdoeken worden ter plekke uitgereikt.
Meer informatie over culturele verschillen en omgangsvormen vind je in TE GAST IN Jordanië & Syrië. Het boekje kost 8,95 en is te bestellen via www.tegastin.nl.